Menu główne
WYKŁAD II
"BUDOWA KADŁUBA"
Czym jest kadłub jachtu? Niby pytanie proste, ale po zastanowieniu się nie jest łatwo na takie pytanie odpowiedzieć:).
Spróbujmy przyjąć definicję, że kadłub to podstawowy element jachtu, to ta rzecz, która pływa w wodzie, na której znajdujemy się podczas pływania, do której mocowana jest cała reszta wyposażenia.
Zacznijmy od zewnętrznego wyglądu. Chciałoby się powiedzieć, trawestując znane powiedzenie, jaki jest kadłub każdy widzi, niestety w naszej sytuacji nie jest to takie proste, więc postaram się możliwie jak najbardziej obrazowo opisać wygląd kadłuba jachtu. Problem polega na tym, że kształtów kadłuba, jego rodzajów, typów, jest bardzo wiele. Siłą rzeczy będą to więc uproszczenia.
Patrząc z góry kadłub jachtu ma kształt wrzecionowaty. Zaczyna się od spiczastego dziobu, płynnie rozszerza się łagodnym łukiem mniej więcej do połowy długości, czyli śródokręcia, gdzie jest najszerszy, następnie stopniowo zaczyna się zwężać do tyłu, czyli rufy. Najczęściej spotykany obecnie kształt jachtów przypomina dolną część żelazka, czyli tylna część kończy się jakby tępym ścięciem, a nie jest spiczasta jak dziób. Ta tylna ścianka to pawęż. Boki kadłuba to burty. Przód, jak napisałem wcześniej, to dziób. Dla skomplikowania sprawy dodam, że nieco mniej popularne, ale jednak spotykane są kadłuby, które kończą się spiczasto, bez pawęży za to tzw. tylnicą, takie kadłuby to szpicgaty. Reasumując, jacht zaczyna się ostrym dziobem, przechodzi w szerokie śródokręcie i kończy się rufą. Rufą pawężową lub szpicgatową.Sam kształt kadłuba widzianego od góry może różnić się proporcjami nie mniej zawsze jest albo wrzecionowaty, czyli rozszerza się od dziobu w kierunku rufy, do pewnego momentu, a potem zaczyna się zwężać, albo w znacznie rzadszych przypadkach, rozszerza się płynnym obłem aż do samej rufy, gdzie jest najszerszy, ale taki kształt mają tylko wysokiej klasy wyczynowe łódki regatowe. Dawniejsze konstrukcje miały kształt powszechnie zwany "głową dorsza, ogonem makreli", czyli zaczynały się dość tępym dziobem, niekiedy wręcz półkolistym, największą szerokość przyjmowały jeszcze w części dziobowej, a potem stopniowo zwężały się w kierunku rufy, bardziej niż wrzeciono przypominały kroplę. W późniejszym okresie jachty zaczęły przypominać niemalże idealne wrzeciono, miały bardzo długie ostre dzioby, stosunkowo niewielką szerokość, największą mniej więcej w połowie długości i równie długą, dość ostro zakończoną rufę. Obecnie jachty mają kształt najbardziej przypominający żelazko, zaczynają się ostrym dziobem, który płynnie rozszerza się aż gdzieś do 2/3 długości kadłuba, by potem nieco zmniejszyć szerokość w kierunku rufy, zakończonej szeroką pawężą.
Ta część kadłuba, którą widzimy patrząc z góry to pokład, czyli z jednej strony dach zamykający wnętrze, a z drugiej strony podłoga, po której chodzimy, jeśli nie znajdujemy się pod rzeczonym pokładem.
Od dziobu pokład dzielimy na fordek, śródokręcie i achterdek na rufie. Najczęściej fordek jest niezabudowany, jest płaską płaszczyzną, na której znajduje się jedynie okno kabiny dziobowej, zwane lukiem lub forlukiem, jeśli jest otwierane, a jeśli nie jest to po prostu świetlikiem, na śródokręciu najczęściej znajduje się nadbudówka, czyli podwyższenie pokładu, mające na celu zwiększyć przestrzeń kabiny pod pokładem ( na niektórych jachtach, szczególnie regatowych, nadbudówka nie występuje), a w części rufowej, za nadbudówką ale przed achterdekiem, znajduje się z kolei zagłębienie w pokładzie, zwane kokpitem, czyli to miejsce pokładu, gdzie doprowadzona jest większość lin i urządzeń, służących do sterowania jachtem i regulacji żagli, jest to miejsce gdzie siedzi załoga nie przebywająca akurat pod pokładem w kabinie.
Od tego co napisałem są oczywiście odstępstwa, niekiedy nadbudówka zaczyna się nawet już na dziobie, niekiedy mamy do czynienia z kadłubami z tak zwanym kokpitem centralnym, czyli kokpit jest mniej więcej pośrodku kadłuba, a kabiny są podzielone na główną, czyli tą w środkowej i dziobowej części oraz rufową, znajdującą się za kokpitem pod achterdekiem, obecnie wiele jachtów nie ma achterdeku, a kokpit zaczynający się za nadbudówką ciągnie się aż do rufy.
Na pokładzie w różnych miejscach mocowany jest różnego rodzaju osprzęt, ale to omówię w wykładzie zatytułowanym "osprzęt pokładowy".
Spróbujmy teraz wyobrazić sobie cały kadłub. Trudne zadanie, bo kształtów kadłubów jest tak wiele, jak wielu jest projektantów i w dodatku one nie przypominają niczego, co używamy na co dzień, co mogłoby nam ułatwić wyobrażenie ich sobie.Nie mniej spróbujmy, w końcu jakieś podstawowe cechy zapewne uda nam się ustalić :D.
Kadłub jako całość jest tworem przestrzennym, czymś w rodzaju puszki, od góry ograniczonej płaskim pokładem, z boków półokrągłymi burtami, płynnie przechodzącymi w dno. Dla ułatwienia najpierw wyobraźmy sobie, że patrzymy na kadłub od strony dziobu. Przekrój kadłuba w tym ujęciu ma kształt kieliszka do wina lub koniaku ale bez stopki na której stoi. Część kieliszka w której znajduje się alkohol to kadłub właściwy, czyli właśnie ta puszka, która z boków ma burty a od spodu dno, a nóżka to płetwa balastowa, która jest jakby przymocowana do dna. Teraz spójrzmy z boku. Wyobraźcie sobie półmisek do mięs. W górnej jego części wyobrażamy sobie pokład przymocowany do krawędzi półmiska, natomiast dolna, wklęsła część półmiska to kadłub, do którego (znowu wyobrażamy sobie wirtualnie) z dołu zamontowano płetwę balastową. Jest to płaska płyta zamontowana wzdłuż osi długości kadłuba. W starszych typach kadłubów nie jest ona zamocowana, tylko jest integralną częścią kadłuba, przechodzi płynnie z burt, które zwężają się ku dołowi. W przekroju bocznym widać jak przechodzi płynna linia od dziobu do rufy. W nowszych konstrukcjach kadłub zaczyna się od dziobu łukiem i przechodzi w dość płaskie dno, do którego mniej więcej w środku zamocowana jest płetwa balastowa, jest to wąska i dość głęboko zanurzona płyta mocowana śrubami do dna. Role tej płetwy omówimy w następnych częściach. W przypadku starszych typów nie widać wyraźnie wyodrębnionego steru, gdyż jego obrys znajduje się w obrysie płetwy balastowej, tak jakby płetwa balastowa w swej tylnej części miała fragment zamocowany zawiasowo, który może poruszać się na boki. Wygląda jakbyście do naszego półmiska zamontowali w dolnej części linijkę ściętą pod kątem do tyłu, przebiegającą od jednego końca półmiska do drugiego końca półmiska, z tym że w tym drugim końcu ostatnie 2 cm linijki zamocowane są zawiasowo. W nowszych konstrukcjach ster jest wyraźnie widoczny, gdyż znajduje się on w innym miejscu niż płetwa balastowa. Tzn. płetwa balastowa wisi sobie mniej więcej pośrodku kadłuba, a ster podobny w kształcie tylko znacznie mniejszy, wisi sobie w części rufowej, wygląda to tak jakbyście do półmiska zamocowali od spodu mniej więcej pośrodku kartę kredytową, a w tylnej części żyletkę.
Tyle jeśli chodzi o kształty.
Do budowy kadłubów jachtów stosuje się różne materiały, najczęstszym dziś jest laminat poliestrowo-
Oczywiście elementów konstrukcyjnych kadłuba jest znacznie więcej , samych podłużnic jest kilka rodzajów, podobnie jak pokładników, nie mówiąc o różnego rodzaju dejwudach, kilsonach, węzłówkach :D ale nie mam zamiaru robić z Was szkutników, tylko dać pewien obraz wyglądu kadłuba.
-
Maciej Kotas
<<powrót do ABC żeglowania
